Món Nhật Bản


Cổng Torii - Lối vào thế giới thần linh

Torii là công trình truyền thống của Nhật Bản, thường thấy tại lối vào đền thờ Shinto - Thần đạo (trong tiếng Nhật gọi là Sandō). Nó được coi là biểu tượng của sự chuyển tiếp giữa cõi phàm tục và thế giới thần linh. Torii đơn thuần chỉ là một cánh cổng đơn giản, có màu đỏ như son hoặc được dựng bằng gỗ hoặc đá. Nhưng ngày nay, người Nhật đã thay thế đó bằng thép không gỉ và bê tông, cùng các loại vật liệu khác để tăng thêm độ bền vững cho công trình qua nhiều năm. Các tài liệu cổ có ghi chép rằng những chiếc cổng thiêng Torii xuất hiện đầu tiên ở Nhật Bản vào năm 922, tuy nhiên nguồn gốc thực sự của nó vẫn còn là một bí ẩn chưa có lời giải đáp.

Cổng Torii

Có rất nhiều giả thuyết khác nhau về sự ra đời của những cánh cổng Torii. Có ý kiến cho rằng Torii của Nhật Bản bắt nguồn từ Torana - những cánh cổng được xây dựng tại đền thờ Hindu ở Ấn Độ. Đầu tiên, chúng được sử dụng bởi các tín đồ Phật giáo sau đó mới du nhập vào Nhật Bản. Các đền Sandō thờ thần Inari rất phổ biến ở Nhật và thường có lối vào được tạo thành bởi hàng trăm chiếc cổng Torii dựng san sát nhau. Hầu hết trong số đó được quyên tặng bởi các gia đình thương nhân để tỏ lòng biết ơn thần linh đã giúp cho công việc kinh doanh của họ suôn sẻ, thuận lợi. Đặc biệt, tại đền thờ Fushimi Inaritaisha ở Kyoto nổi tiếng còn có lối vào được xây dựng bởi hàng nghìn chiếc cổng Torii tạo nên một màu đỏ hết sức bắt mắt. Trên mỗi chiếc cổng này đều ghi thời gian và họ tên của người quyên tặng. Nhưng nổi tiếng nhất vẫn là cánh cổng Torii tên là Itsukushima - đền thờ linh thiêng nằm trên đảo Miyajima thuộc thành phố Hatsukaichi. Khu liên hợp này được đưa vào danh sách di sản thế giới của UNESCO. Không chỉ được coi là báu vật quốc gia, hình ảnh cánh cổng Torii trước dãy núi Misen còn là một trong ba điểm du lịch hấp dẫn nhất của Nhật Bản bên cạnh Amanohashidate và vịnh Matsushima.

Cánh cổng của thần linh

Cánh cổng được xây dựng vào năm 593 và trùng tu vào năm 1168 và cải tạo, mang hình dáng như hiện nay từ năm 1875. Cánh cổng Torii này cao 16 m, được làm bằng gỗ long não chọn lọc rất cẩn thận và kỹ càng. Khi thủy triều lên, cả chiếc cổng ranh giới linh thiêng như đang nổi lên trên mặt nước. Người Nhật cho rằng nếu nhét đồng xu vào vết nứt dưới chân cổng và cầu nguyện thì điều ước của họ sẽ trở thành sự thật. Ngoài ra, người dân ở đây còn có phong tục nhặt những con sứa bám dưới chân cổng với mong muốn đem lại may mắn cho mình và người thân. Cổng thiêng Itsukushima được dựng để dành riêng cho ba người con gái của Susano-o no Mikoto - vị thần Shinto của biển và gió bão. Xưa kia, toàn bộ hòn đảo được coi là nơi linh thiêng nên không có dân thường nào được phép đặt chân lên đây. Chính vì vậy, cổng Torii được dựng trên mặt nước để cho những người hành hương đi qua trước khi lên đảo. Người ta cho rằng làm như vậy thì thường dân đã được cho phép bước vào cõi thiêng của các vị thần linh mà không bị trừng phạt.

Cổng Torii về chiều

Ngoài ra, để giữ được sự thanh tịnh cho ngôi đền, từ năm 1878, tất cả các trường hợp tử vong hay sinh nở quanh khu vực này đều bị cấm. Thậm chí phụ nữ mang thai sắp đến ngày lâm bồn và người già ốm yếu cũng không được phép đến đây. Theo truyền thống thì torii được làm từ gỗ hoặc đá, nhưng hiện nay nó cũng có thể được làm bằng bê tông, đồng, thép không gỉ hoặc các loại vật liệu khác. Chúng thường được sơn hoặc không sơn đỏ với một cây ngang ở phía trên. Đền thờ thần Inari là thần xã điển hình với hàng loạt torii vì có những người khách viếng thành công trong kinh doanh đã tặng torii cho thần Inari, kami tượng trưng cho sự sinh sôi và sự chuyên cần, như một cử chỉ của lòng biết ơn. Cổng torri còn được người dân Nhật xem là biểu tượng cho sự hồi sinh của nước Nhật sau chiến tranh. Điển hình là Đền Sanno nằm cách trung tâm đã bị nổ và bán kính của vụ nổ ấy là 800m. Giữa quang cảnh đổ nát khắp chung quanh, cây cột của đền Sanno nổi bật lên. Cây cột đã bị quay 30 độ trên đế vì sức nén của quả bom, nhưng bằng một cách “thần kỳ”, nó không đổ sập xuống mà vẫn đứng vững cho tới tận hôm nay, điều này đã trở thành sức mạnh tinh thần cho người dân xứ phù tang, họ tin rằng thần linh đã bảo vệ họ thông qua cây cột và mỗi khi nhìn thấy biểu tượng đó họ lại cảm thấy mạnh mẽ hơn. 

Xem thêm bài viết liên quan