Món Nhật Bản


Khám phá về nguồn gốc cây Bonsai bay lơ lửng trên không trung ( Phần 1)

Bonsai (tiếng Nhật: 盆栽; Hán-Việt: bồn tài, nghĩa là "cây con trồng trong chậu") là loại cây cảnh nhỏ có dáng cổ thụ trồng trong chậu cảnh.Bonsai có nguồn gốc từ núi cao Trung Quốc và sau đó nó được phổ biến sang Nhật Bản và Hàn Quốc và khi họ phát hiện trên núi có các cây nhỏ mọc hoang dã giống cây cổ thụ, có sức sống mãnh liệt trong mọi điều kiện khó khăn, sau đó người ta đem nó về trồng trong chậu nhỏ và cắt tỉa làm dáng cho đẹp hơn.Chỉ với những nguyên liệu cơ bản là đất, đá, sỏi, cỏ, cây - tất cả dồn hết vào cái chậu cảnh con con, cộng thêm công phu chăm sóc, cắt tỉa cùng thời gian nuôi dưỡng năm này qua tháng nọ để cây hình thành nên dáng thể cổ phác, già nua theo tuổi tác nhưng mạnh mẽ cùng thời gian, tái hiện được một cảnh quan tự nhiên nhưng thu gọn trong chiếc chậu nhỏ, vậy là thành Bonsai.Trong tiếng Nhật, "Bon" có nghĩa là cái chậu, khay đựng.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

 "Sai" có nghĩa là cái cây, việc trồng cây. Bonsai nghĩa là những cái cây được đựng trong chậu, khay và được người trồng dùng các dụng cụ đặc biệt để cắt, tỉa, tạo dáng.Bonsai mang hình dạng của một cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi nhưng được thu nhỏ bằng những kỹ thuật rất cao, các nghệ nhân Bonsai đã biến những cây vô tri vài năm tuổi trở thành cây cổ thụ tí hon với nhiều hình dáng và ý nghĩa khác nhau. Đối với những nghệ nhân này, mỗi cây Bonsai là một tác phẩm nghệ thuật.Người ta dễ dàng nhận biết được tính tình của một con người qua cây cảnh người ấy trồng. Người chơi cây cảnh loại này phải là những tay làm vườn lành nghề, say mê trong nghề và khiếu thẩm mỹ cao.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Ở Nhật Bản, nghệ thuật Bonsai (Bồn tài - cây kiểng trồng chậu) thường gắn liền với đời sống tinh thần của các võ sĩ đạo (Samurai). Chuyện dân gian Nhật Bản thuật lại rằng: hồi thế kỷ 14, có một vị Samurai nghèo khó đã không ngần ngại hi sinh ba cây Bonsai của mình làm chất đốt sưởi ấn cho một vị thiên sư lỡ đường trong đêm đông lạnh giá. Tích truyện ấy trở nên rất nổi tiếng và thường được diễn lại trong các vở kịch Nô - một đại diện cho nền mỹ học Nhật Bản - cho đến tận hôm nay. Sự ra đời của Bonsai thường gắn liền với Mạc Phủ (Bafuku) đầu tiên trong lịch sử Nhật là Kamakura (Liêm Thương) do tướng quân Minamoto Yoritomo lập ra từ năm 1192, đây cũng là thời kỳ Phật giáo thuộc hai tông phái Jodo Shu và Zen phát triển mạnh. 

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Khi đó, các thiền sư thuộc tông phái Zen (thiền tông) sống trong tu viện, thường tìm kiếm vẻ đẹp tự nhiên bằng cách đem cây cối về trồng trong chậu, chăm chút và nuôi dưỡng theo lối rút gọn thước tấc và kích cỡ, cho cây phát triển vẻ đẹp trong phạm vi giới hạn, như một không gian vũ trụ thu nhỏ, gọi là Hachi no Ki (cây trong chậu), đến năm 1800 được gọi thành Bonsai - kiểng trồng chậu. Thú chơi Bonsai từ đó dần lan tỏa khỏi phạm vi tu viện sang giới quý tộc, võ sĩ Samurai, và trở thành một bộ môn nghệ thuật độc đáo, gắn liền với những nét văn hóa truyền thống đạm bản sắc Nhật Bản.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Năm 1989, một hội nghị Bonsai thế giới tổ chức tại thành phố Omiya (nay là Saitama) đã khai sinh ra Hiệp hội hữu nghị Bonsai thế giới. Kể từ đó, môn chơi Bonsai kiểu Nhật ngày càng lan rộng và được thế giới ưa chuộng, trong đó có Việt Nam chúng ta.Phong cách chơi Bonsai Nhật Bản có những đặc điểm riêng, có cây Bonsai chỉ nhỏ bằng lòng bàn tay, nhưng cũng có những cây cao hàng mét, được người Nhật phân chia ra các dáng thế cơ bản: Chokkan (dáng trực - thể thẳng đứng), Moyogi (dáng trực tự do), Sakan (thế nghiêng), Kengai và Han Kengai (thế tác đổ và nửa thác đổ), Sekijoju (rễ phủ trên đá), Ishizuke (rễ trong đá), Hokidachi (dáng chổi), Ikadabuki (thể song thụ, tam thụ)...

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

Theo người Nhật, bất cứ việc gì muốn được xem là toàn thiện thì không những phải hội đủ các đặc tính vật chất, mà còn mang một tính chất không thể cân lường, không thể nhìn thấy, hướng về cõi vô hình. Người Nhật gọi tên là "sabi". Thuật ngữ "sabi" thật khó dịch ra đúng nghĩa. Có người tạm dịch là "patine", tức là lớp meo mốc, rêu phong, bám vào vật bằng đồng cũ, vào tấm bia cổ. Nhưng "sabi" lại có tính chất tinh tế hơn. Những bậc thầy về Bonsai có nhiều bí quyết để tạo ra nét rêu phong như thế.Một cây cảnh toàn hảo không mang dấu vết gì, kể cả những vết uốn nắn mà nó phải trải qua. Nghệ thuật Bonsai trọng về tự nhiên, vỏ cây sần sùi, lồi lõm không đều, mặc dù phủ lớp rêu phong, nhưng phải là không có sự chắp nối, chiết cắt. Những cành vô dụng phải được cắt bỏ đi từ khi mới nhú ra. Tất cả thành phần trong cây cảnh phải hoà hợp, cành không nên già hơn rễ, rễ không già hơn cành. Đầu cây càng già thì càng tròn, trông giống như cái tán. Trái lại cây còn non thì đầu nhọn, được hiểu như tham vọng chưa được thoả mãn, trông thật trơ trẻn. Cũng như người, đến một lúc nào, cây cũng phải biết "an phận" của mình. Không gì khó coi hơn, một cây đã già nua mà "không biết nhẫn", cứ chìa đầu ra, hếch mặt lên trời. Đó là mất quân bình. Cũng là kém khôn ngoan, đã chống lại minh triết của tạo hoá.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

 Chơi cây cảnh phải hiểu nguyên tắc nầy. Muốn tạo cho phần trên cùng của cây bé nhỏ có dáng tròn xinh xắn, cần phải tác động bằng nhiều cách. Hiệu quả tốt nhất là độ cạn của chậu. Các cành đều lệ thuộc ít nhiều vào rễ, vì rễ nuôi cành. Rễ đâm thẳng xuống, thì đầu cây phải nhọn. Rễ đâm ngang thì đầu bằng.Khi mùa đông đến, người ta bứng cây ra đặt xuống đất trong vườn theo phương pháp hồi xuân, những cành trên thường chỉa lên trời vì rễ đâm xuống. Như thế có thể tạo nên tán tròn. Với những ý niệm kể trên, một cây cổ thụ hoàn toàn lý tưởng trong Bonsai phải thể hiện được thế quân bình thiêng liêng trong vũ trụ. Đầu trên của cây hơi cong tròn, trông vẻ khiêm tốn. Tuy nhiên, người ta cũng thấy đột phá một vài cây cổ thụ có những cành bên trên ngả mạnh về sau. Trông tưởng như những trận cuồng phong làm cho xô dạt về một phía. Đó là thể hiện số phận khổ đau của những người không muốn an phận, thủ thường.Trồng cây cảnh thu nhỏ là một nghệ thuật ít tốn kém mà một người kéo xe hay một người giàu có, dòng dõi quý tộc đều có thể thực hành được.

nghệ thuật thượng lưu

nghệ thuật thượng lưu

5,920 chars | 2017/11/28 03:08

Xem thêm bài viết liên quan

Những điều cần biết khi đến Nhật Bản vào mùa hoa anh đào

Những điều cần biết khi đến Nhật Bản vào mùa hoa anh đào

02/06/2017, Kiến thức về Du lịch
Vào thời điểm hoa anh đào nở người Nhật sẽ tổ chức một lễ hội truyền thống chính là lễ hội hanami (nghĩa là ngắm hoa). Vào thời điểm này, người Nhật thường tạm gác lại công việc, tổ chức những bữa tiệc ngoài trời với bạn bè và gia đình, cùng nhau uống rượu sake, trò chuyện dưới những tán hoa anh ...
Vẻ đẹp núi non hùng vĩ ở xứ sở phù tang

Vẻ đẹp núi non hùng vĩ ở xứ sở phù tang

03/05/2017, Kiến thức về Du lịch
Núi Alps nằm tại tỉnh Nagoya, là dãy hợp nhất ba dãy núi ở Chubu lại với, dãy Alps Bắc ( núi Hida ), Alps Trung Tâm (Kiso), Alps Nam (Núi Akaishi). Trên Alps có một số đỉnh núi cao. Trong đó, Hida là dãy núi duy nhất có núi lửa hoạt động...
Thú vị mùa hè Nhật Bản

Thú vị mùa hè Nhật Bản

30/05/2017, Kiến thức về Du lịch
Mùa hè là mùa trồng lúa cũng là mùa mà đất nước chuyển sang màu xanh, từ màu xanh của lá anh đào, lá phong, cây sồi, hạt dẻ trên rừng núi cho đến màu xanh đậm hơn của những hàng thông xanh và lũy tre nhẹ nhàng phất mình trong gió. Mùa hè cũng là mùa của pháo hoa. Hầu như hàng đêm, mọi người quanh...
Lá phong vào mùa thu ở Nhật trông như thế nào?

Lá phong vào mùa thu ở Nhật trông như thế nào?

04/10/2017, Kiến thức về Du lịch
Cả không gian đang dàn thay đổi từ màu xanh thẳm sau đó chuyển sang vàng ươm và cuối cùng là một màu đỏ rực khi những cơn gió thoảng qua nhẹ mang theo vài chiếc lá phong uốn lượn trên bầu trời sé hứa hẹn là một trải nghiệm cực kì thú vị cho những ai đến với nhật bản vào mùa lá đỏ này. Với người N...
Những trải nghiệm cho chuyến du lịch Nhật Bản hấp dẫn hơn (phần 2)

Những trải nghiệm cho chuyến du lịch Nhật Bản hấp dẫn hơn (phần 2)

25/05/2017, Kiến thức về Du lịch
Đảo Yakushima thuộc địa phận tỉnh Kagoshima. Thiên đường xanh của Nhật Bản, nơi này được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Mỗi năm có hơn 300.000 khách du lịch yêu thiên nhiên ghé thăm hòn đảo này. Điều kiện môi trường sinh thái tuyệt vời và trong lành là lý do khiến Yakushima trở ...
Độc đáo với những trạm xe buýt hình trái cây ở Nhật Bản

Độc đáo với những trạm xe buýt hình trái cây ở Nhật Bản

15/06/2017, Kiến thức về Du lịch
Tổng cộng có tới 16 trạm xe buýt trên các tuyến đường trong ngôi làng với 5 loại quả khác nhau là dâu tây, táo, dưa hấu, dưa gang và cam - những loại trái cây đặc trưng của vùng này. 25 năm qua qua, các trạm xe buýt vẫn hoạt động tốt và giữ nguyên hình dạng cũng như màu sắc ban đầu, gợi sự thích ...
Những loài động vật siêu đáng yêu chỉ có ở Nhật Bản

Những loài động vật siêu đáng yêu chỉ có ở Nhật Bản

09/06/2017, Kiến thức về Du lịch
Thỏ nâu (hay còn gọi là “thỏ khóc”) là một phân loài nhỏ đặc biệt của của loài thỏ mà có thể tìm thấy ở bất cứ đâu ở châu Á và thế giới. Những chú thỏ mũm mĩm, dễ thương này được cho là nguồn cảm hứng để sáng tác nên nhân vật Pikachu huyền thoại trong truyện Pokemon...
Hoa thuỷ tiên xanh nở rộ trên hòn đảo Honshu đầy hứa hẹn

Hoa thuỷ tiên xanh nở rộ trên hòn đảo Honshu đầy hứa hẹn

06/10/2017, Kiến thức về Du lịch
Hoa Thủy tiên xanh lại thể hiện cho giọt nước mắt của Narcissus, một chàng trai hết sức xinh đẹp, nhưng chẳng yêu ai ngoài bản thân mình. Chàng cho rằng chỉ có mình mới xứng đáng với tình yêu của mình mà thôi.Vì thế nên người ta mới nói rằng thủy tiên tượng trưng cho sự ích kỷ , kiêu ngạo , nhưng...
18 điểm ngắm Sakura tuyệt vời ở Nhật Bản (Phần1)

18 điểm ngắm Sakura tuyệt vời ở Nhật Bản (Phần1)

31/10/2017, Kiến thức về Du lịch
Một trong những điểm nổi bật của chuyến đi đến Nhật Bản là đến thăm khu vườn với hoa anh đào trong vườn. Có rất nhiều nơi để xem Sakura trên khắp Nhật Bản. Ai định đi thăm Sakura một lần?
Làm thế nào để ăn ở một nhà hàng tại Nhật

Làm thế nào để ăn ở một nhà hàng tại Nhật

15/08/2017, Kiến thức về Du lịch
Nhật Bản có rất nhiều nhà hàng có nhiều món ăn vô tận. Trong khi mỗi nơi khác nhau, những điểm sau đây sẽ giúp cho việc ăn uống tại Nhật Bản trở thành một trải nghiệm thú vị.