Món Nhật Bản


Biển trong nghệ thuật của người Nhật Bản`

Nói đến nghệ thuật Nhật Bản, chúng ta không thể không nhắc đến nghệ thuật tạo hình vườn cảnh. Nhật Bản có rất nhiều vườn cảnh nổi tiếng nhưng tất cả đều được xây dựng trong sân của các Thiền viện, trà thất và nhà ở. Đó là những nét khác lạ của vườn Nhật so với các vườn kiểu khác trên thế giới. Nhưng giá trị quan trọng nhất của vườn cảnh Nhật không phải là vị trí mà là thẩm mỹ Thiền nằm sâu trong nó. Chính giá trị thẩm mỹ Thiền ẩn dấu trong từng chi tiết đã khoác lên vườn cảnh một vẻ đẹp đơn sơ mà cuốn hút khiến cả thế giới đang ra sức học hỏi vẻ đẹp đó. Nhật Bản có lịch sử tạo vườn hơn 1300 năm. Theo ghi chép của Nihon Shoki, ngay dưới triều Thiên hoàng Suiko (592 - 626) ngôi vườn đầu tiên của Nhật đã được hình thành. Đó là vườn của Tể tướng Sagano Umako được thiết kế có "một hồ nước nhỏ đào ở sân trong, ở giữa có hòn đảo nhỏ". Cuốn sách nổi tiếng bàn về việc thiết kế vườn cảnh do Tachibanano Toshitsumi viết vào nửa sau thế kỷ XI cho chúng ta thấy người Nhật đã phát triển được một phong cách thiết kế vườn riêng biệt. Họ bố trí ao hồ, những hòn đảo tí hon và các mô đất để tượng trưng cho biển, đảo và núi. Các hòn đảo trong một cái ao phải được đặt lệch nhau với những đường nét uốn éo trông giống như những mảng sương mù. Người Nhật tạo ranh giới giữa đất và nước bằng những hòn cuội nhỏ, tượng trưng cho một bãi biển bằng cát. Bờ biển phải luôn có vẻ hoàn chỉnh và ngay cả khi mặt nước chỉ lên xuống chút xíu. Vào thời Kamakura, mối giao lưu quan hệ văn hoá Nhật Bản và Trung Quốc được khôi phục. Các nhà làm vườn rất say mê ứng dụng những khuynh hướng mới nhất của Trung Quốc, trong đó có tranh Suibokuga (tranh thuỷ mạc). Dựa vào phong cách vẽ tranh, các nhà làm vườn đã cố lựa chọn các hòn đá, khối đá có hình thù đặc biệt tượng trưng cho núi non mọc lên trên một bãi cát trắng tượng trưng cho biển cả. Đó là kiểu vườn Karesansui (sản thuỷ khô). Thời Muromachi, vườn "cảnh khô" sử dụng đá và cát trắng tạo thành rất được thịnh hành tuy vẫn sử dụng kỹ thuật Sakuteiki thời Fujiwara với thực vật, nước và đá là chủ yếu.
biển trong nghệ thuật của người nhật
Hình ảnh điển hình cho một khu vườn Karesansui.
Vườn Karesansui, mà đại diện nhất là khu vườn nằm trong chùa Ryoanji, người làm vườn dùng đá, sỏi, cát trắng để diễn tả về biển, núi và gợi lên vẻ đẹp đơn giản của Thiền. Những vườn có phong cách giống vườn chùa Ryoan thường nhấn mạnh vẻ đẹp qua sự đơn giản nhưng thực chất không phải như vậy. Một lớp sỏi hoặc cát trắng được trải rộng ra toàn bộ khu vườn để diễn tả biển. Những đường lăn tăn, gợn sóng gợi lên hình ảnh những con sóng ngoài khơi. Những đường cong nhỏ, mảnh, sít lại gần nhau diễn tả mặt biển êm, ít sóng; những đường cong lớn, rộng lại gợi lên mặt biển dữ dội, đầy sóng to gió lớn. Trên một mặt phẳng nhỏ bé như vậy, người làm vườn tạo rất nhiều kiểu sóng khác nhau để tạo ra, gây cảm giác về biển cả rộng lớn. Nhật Bản lđược bao bọc tứ phía là biển vì vậy hình ảnh biển đối với việc thiết kế vườn có ý nghĩa rất lớn. Và chắc chắn do chịu ảnh hưởng bởi những suy nghĩ cảm giác về vị thế của nước mình là một hòn đảo nổi giữa biển mà việc bài trí các hòn đá để gợi lên hình ảnh các hòn đảo đá trở thành phổ biến. Những hòn đá có hình dáng sù sì, gồ ghề được sắp xếp một cách hài hoà với các độ cao thấp khác nhau nên vẻ đẹp tự nhiên của những hòn đá mọc lên một cách độc lập giữa biển. Những hòn đá này được xếp thành những nhóm ba, năm, bảy hoặc chín. Đó là những con số mà theo triết lý Phật giáo được cho là những con số may mắn. Vườn chùa Ryoanji nổi tiếng vì cách sắp xếp đá rất khéo léo tạo nên một bố cục không gian kỳ diệu của nó. Ngoài ra trên mặt biển cát trắng xoá thường nổi lên những hòn đảo Kameshima (đảo rùa) và Tsurushima (đảo hạc). Rùa và hạc là biểu tượng cho sự trường thọ, lâu dài theo triết lý Phật giáo. Loại vườn này không có cây, hoa, cỏ, nước hay bất kỳ yếu tố nào khác ngoài cát và đá nhưng nó vẫn gợi lên được hình ảnh những ốc đảo nhỏ trên mặt biển mênh mông.
Vườn chùa Ryoanji
Hình ảnh vô cùng độc đáo của khu vườn trong chùa Ryoanji theo phong cách Karesansui.
Một lĩnh vực nghệ thuật chịu ảnh hưởng của biển mà chúng ta không thể không nhắc đến, đó là hội họa. Những người không chuyên sâu nghiên cứu về Nhật Bản, cũng có thể biết đến bức tranh nổi tiếng : “ Sóng lừng ở Kanagawa” của danh họa Katsushika Hokusai. Đó là một trong 36 bức vẽ cảnh núi Phú Sĩ của ông, và là bức nổi tiếng nhất. Ngoài ra còn có hai bức tranh cũng vẽ cảnh núi Phú Sĩ nhìn từ biển, đó là bức “ Núi Phú Sĩ nhìn từ vịnh Noboto” và bức “ Núi Phú Sĩ nhìn từ bãi biển Shichiri ở Sagami”. Tại sao bức tranh nổi tiếng nhất trong bộ tranh 36 cảnh núi Phú Sĩ của Hokusai lại là bức vẽ núi Phú Sĩ nhìn từ trên biển ở Kanagawa? Có lẽ vì sóng biển đã quá quen thuộc và là đặc trưng của Nhật Bản. Chúng ta đều biết Nhật Bản có tới ¾ diện tích là núi non, nhưng xung quanh đều là biển. Một bức tranh vẽ ngọn núi nổi tiếng, nhưng nhìn từ trên biển dậy sóng, thực sự rất tiêu biểu cho Nhật Bản. Qua đó, chúng ta cũng thấy được ảnh hưởng sâu đậm của biển trong nghệ thuật Nhật Bản.
Sóng lừng ở Kanagawa
Bức họa “ Sóng lừng ở Kanagawa” vô cùng nổi tiếng của danh họa Katsushika Hokusai.
Như vậy, qua những dẫn chứng lý thú trên, chúng ta nhận thấy biển không chỉ là nguồn lợi kinh tế dồi dào của Nhật Bản mà còn là một yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến văn hoá- đời sống của người dân Nhật Bản, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của đất nước này. Người viết bài này mong muốn sẽ được tìm hiểu sâu sắc và kỹ càng hơn về ảnh hưởng của biển trong văn hoá Nhật Bản, giúp người đọc có thêm những thông tin thú vị và hữu ích.

5,473 chars | 2017/06/08 05:08

Xem thêm bài viết liên quan

Những phong tục đón năm mới của người Nhật.

Những phong tục đón năm mới của người Nhật.

18/07/2017, Văn hóa đặc trưng
Khác biệt với Việt Nam và Trung Quốc, người Nhật là là một trong số ít các nước Đông Á đón năm mới theo kiểu lịch Dương. Mặc dù bị ảnh hưởng theo các nước phương Tây nhưng khi ăn tết Dương người Nhật vẫn giữ được nét đậm đà văn hóa Á Đông nói chung và Nhật Bản nói riêng.
Bóng chày - môn thể thao được hâm mộ nhất tại Nhật Bản

Bóng chày - môn thể thao được hâm mộ nhất tại Nhật Bản

06/06/2017, Văn hóa đặc trưng
Bóng chày hay còn gọi là dã cầu là một môn thể thao đồng đội; trong đó một cầu thủ của đội này (cầu thủ giao bóng) sẽ nỗ lực ném banh (kích thước vừa nắm ở tay) thật mạnh về phía cầu thủ của đội kia, và người này sẽ cố gắng đánh bật trái bóng chày bằng một cây gậy đánh bóng chày, trước khi nó đượ...
Một số môn thể thao ở Nhật Bản

Một số môn thể thao ở Nhật Bản

10/11/2017, Văn hóa đặc trưng
Thể thao các loại tận hưởng những quần đảo rất phổ biến, và với các môn võ thuật khác nhau và sau đó xuất khẩu, Nhật Bản đã giúp để mở rộng khán giả của nhiều môn thể thao lớn.
Ý nghĩa đằng sau của kiếm Nhật

Ý nghĩa đằng sau của kiếm Nhật

19/06/2017, Văn hóa đặc trưng
Đối với samurai, hay giới quý tộc quân sự, ở Nhật Bản tiền công nghiệp, một thanh kiếm không chỉ là vũ khí mà đó còn là một phần của linh hồn. Hai trong số các thanh kiếm trong bộ sưu tập này tạo thành một daisho (có nghĩa là "lớn và nhỏ"), bao gồm một katana (có nghĩa là "thanh kiếm dài") và wak...
23 thực phẩm Nhật Bản ăn ngoài sushi (Phần 1)

23 thực phẩm Nhật Bản ăn ngoài sushi (Phần 1)

07/11/2017, Văn hóa đặc trưng
Nhật Bản là phải đi nếu bạn là một fan hâm mộ sushi / sashimi. Hương sushi được làm bằng sushi tươi của các thợ thủ công sushi chỉ có thể được mô tả là nghệ thuật.
Người chạy marathon Harouki Mourakami

Người chạy marathon Harouki Mourakami

16/11/2017, Văn hóa đặc trưng
Ông được coi là một trong những nhà văn vĩ đại nhất thời đại của chúng ta và là một trong những người đoạt giải Nobel về Văn học. Các Haruki Murakami (sinh năm 1949 tại Kyoto) trừ tác giả là một Á hậu đường dài có kinh nghiệm .
Tại sao Nhật Bản được gọi là "đất nước mặt trời mọc"

Tại sao Nhật Bản được gọi là "đất nước mặt trời mọc"

02/06/2017, Văn hóa đặc trưng
"Nhật Bản" trong tiếng Hán có nghĩa là "gốc của Mặt Trời" và như thế được hiểu rộng hơn là "đất nước Mặt Trời mọc". Và về vị trí địa lý Nhật Bản nằm ở cực Đông của Châu Á nên Nhật Bản cũng là quốc gia đầu tiên nhìn thấy Mặt trời mọc vào mỗi sớm bình minh. Trong văn hóa của người Nhật nữ thần Mặt ...
Vài nét về sinh vật truyền thuyết Kitsune của Nhật Bản

Vài nét về sinh vật truyền thuyết Kitsune của Nhật Bản

08/06/2017, Văn hóa đặc trưng
Điểm dễ thấy nhất ở Kitsune là nhiều đuôi, chúng có thể có đến 9 đuôi. Một Kitsune càng có nhiều đuôi thì càng mạnh và tuổi đời càng lớn, cứ mỗi 100 năm tuổi thì một cái đuôi sẽ mọc thêm. Như vậy thì sau 800 năm, một Kitsune sẽ có đủ 9 đuôi (1 cái mọc lúc mới sinh, 8 cái mọc trong quá trình sống)...
Tatami sàn gỗ truyền thống của Nhật Bản

Tatami sàn gỗ truyền thống của Nhật Bản

15/11/2017, Văn hóa đặc trưng
Tatami là sàn gỗ truyền thống của Nhật Bản. Nhà của Nhật Bản hiện nay có các phòng theo phong cách phương Tây, nhưng các phòng của Nhật Bản nhất thiết phải được chiếu trong thảm trải chiếu tatami.
Ukai - phương pháp bắt cá bằng cách vận dụng loài chim biển độc đáo của Nhật Bản

Ukai - phương pháp bắt cá bằng cách vận dụng loài chim biển độc đáo của Nhật Bản

31/01/2018, Văn hóa đặc trưng
Ukai là một phương pháp truyền thống đánh bắt cá hồi nhỏ của Nhật bằng cách vận dụng loài chim biển được gọi là u (cormorants) ở sông Nagaragawa, nổi tiếng với dòng suối trong tỉnh Gifu. Các huấn luyện viên chính của cormorants trang phục trong trang phục cổ đại tự do thao túng 10-12 cormorants b...